اختلال دو قطبی چیست؟

راه های درمان اختلال دوقطبی

0 78

شاید در زندگی خود با افرادی روبرو شوید که پس از چند روز احساس خوشحالی زیاد، روزهای دیگر غمگین و مضطرب می شوند؟ یا ممکن است چند روز انرژی بالا و فعالیت زیادی داشته باشند، در حالی که در روزهای آینده کم انرژی و ناامید می شوند و از هر چیزی که تا بحال به آن علاقمند بوده اند دیگر لذت نمی برند. این افراد ممکن است در بعضی از روزهای زندگیشان از خودکشی صحبت کنند و خلق و خو، خواب و تمرکزشان را از دست بدهند؟ افراد دارای این علائم مبتلا به یک اختلال روانی مادام العمر به نام اختلال دو قطبی هستند که با پی گیری مداوم، قابل درمان است،

اختلال دو قطبی چیست؟

اختلال دوقطبی که با عنوان بیماری افسردگی مانیک نیز شناخته می شود، یک اختلال مغزی است که باعث تغییرات غیرمعمول در حالات خلقی، انرژی، سطح فعالیت و توانایی انجام کارهای روزمره می شود. این بیماری در دوران نوجوانی (سالهای نوجوانی) یا در اوایل بزرگسالی شروع می شود. گاهی علائم دوقطبی در کودکان نیز دیده می شود. اختلال دوقطبی معمولا نیاز به درمان در طول عمر فرد دارد و از بین نمی رود. این بیماری می تواند عامل مهمی در خودکشی، از دست دادن شغل و اختلاف خانوادگی باشد، اما درمان مناسب منجر به نتایج بهتر می شود.

انواع اختلال دو قطبی

چهار نوع اختلال دو قطبی وجود دارد که همه آنها شامل تغییرات واضح در خلق و خو، انرژی و فعالیت هستند.

  • اختلال دو قطبی نوع اول:
    در اختلال دو قطبی نوع اول که حداقل 7 روز طول می کشد، علائم دوره شیدایی بسیار شدید است و بیمار نیاز به مراقبت فوری دارد. معمولا در این اختلال دوره افسردگی نیز رخ می دهد که حداقل 2 هفته به طول می انجامد. دوره های افسردگی با ویژگی های ترکیبی (داشتن افسردگی و علائم شیدایی در همان زمان) نیز ممکن رخ دهد.
  • اختلال دو قطبی نوع دوم
    در اختلال نوع دوم دوره افسردگی و شیدایی خفیف وجود دارد. اما شیدایی مانیک در بیمار مشاهده نمی شود.
  • اختلال خلق ادواری
    این نوع اختلال که اختلال سیکلوتیمیک نیز نامیده می شود، دوره های متعدد شیدایی خفیف و افسردگی در بیمار دیده می شود. با اینکه در این نوع اختلال شدت کم است ولی بیمار زمان طولانی تری، حداقل 2 سال (1 سال در کودکان و نوجوانان)، با آن درگیر است.
  • سایر اختلالات دو قطبی مشخص و نامشخص
    اگر در بیمار دو قطبی حالاتی غیر از سه حالت بالا دیده شود، آن بیمار دارای اختلال نوع چهارم می باشد.

اختلال دو قطب به چند دوره تقسیم می شود و برخی دوره ها در هر فردی طولانی تر است و شدت تر بیشتری دارد:

  • شیدایی (مانیک): دوره هایی با سر خوشی و انرژی زیاد
  • افسردگی: دوره هایی با حالات غمگین یا ناامیدی بسیار زیاد
  • شیدایی خفیف (هیپومانیک): دوره هایی که شدت شیدایی در آنها کمتر است.
اختلال دو قطبی
اختلال دو قطبی

علائم و نشانه های اختلال دوقطبی

افراد مبتلا به اختلال دوقطبی احساسات غیرمعمول شدید، تغییر در الگوهای خواب، سطح فعالیت و رفتارهای غیر معمول را تجربه می کنند. این دوره های مشخص “بخش های احساسی” نامیده می شود. بخش های احساسی به شدت با حالات و رفتارهای یک فرد معمولی، متفاوت است. تغییرات شدید در انرژی، فعالیت و خواب در طول بخش های احساسی رخ می دهد.

علائم افراد مبتلا به دوره شیدایی :
  • احساسات بسیار شدید دارند
  • انرژی زیادی دارند
  • سطوح فعالیت افزایش یافته است
  • مشکل در خوابیدن دارند
  • فعال تر از حد معمول هستند
  • در مورد چیزهای مختلف خیلی سریع صحبت می کنند
  • تحریک پذیر هستند
  • احساس می کنند افکار آنها خیلی سریع می روند
  • فکر می کنند آنها می توانند در یک زمان کارهای زیادی انجام دهند
  • افکار خطرناکی مثل خرج کردن پول زیاد یا داشتن رابطه جنسی بی پروا در سر دارند
علائم افراد مبتلا به دوره افسردگی :
  • بسیار ناراحت و ناامید هستند
  • انرژی بسیار کمی دارند
  • سطوح فعالیت آنها کاهش یافته است
  • در خوابیدن مشکل دارند، ممکن است خیلی کم خواب باشند یا بیش از حد بخوابند
  • احساس می کنند که نمی توانند از هر چیزی لذت ببرند
  • احساس نگرانی دارند
  • مشکل در تمرکز دارند
  • چیزهای زیادی را فراموش می کنند
  • بیش از حد یا خیلی کم غذا میخورند
  • احساس خستگی می کنند
  • مدام در مورد مرگ و یا خودکشی فکر می کنند

گاهی اوقات بخش های احساسی شامل نشانه هایی از دوره شیدایی و افسردگی می باشد. البته بخش احساسی با ویژگی های ترکیبی نیز نامیده می شود. افرادی که تجربه یک بخش با ویژگی های ترکیبی دارند ممکن است بسیار غمگین یا ناامید باشند، در حالی که احساس انرژی زیادی دارند.

اختلال دوقطبی چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص مناسب و درمان افراد مبتلا به اختلال دوقطبی منجر به زندگی سالم و سازنده برای آنها خواهد شد. صحبت کردن با روانپزشک یا سایر متخصصین بهداشت روانی، اولین گام برای هر کسی است که فکر می کند ممکن است مبتلا به اختلال دوقطبی باشد. پزشک معاینه فیزیکی را انجام می دهد تا بیماری های دیگر را رد کند. اگر مشکلات بیمار ناشی از یک بیماری دیگر نباشد، پزشک ممکن است ارزیابی سلامت روان را انجام دهد و یا بیمار را به یک روانپزشک که در تشخیص و درمان اختلال دوقطبی تجربه دارد، ارجاع دهد.

  • یک آزمایش کامل فیزیکی انجام داده می شود
  • تست پزشکی برای اشتباه نگرفتن با بیماری های دیگر.
  • فرد برای ارزیابی به یک روانپزشک ارجاع داده می شود.

تشخیص اختلال دوقطبی براساس علائم، دوره زندگی و تجربیات فرد است. بعضی افراد دارای اختلال دوقطبی، ممکن است سالها بیماریشان تشخیص داده نشود. این ممکن است به این دلایل باشد:

  • اختلال دوقطبی دارای علائم مشابه با چندین اختلال دیگر سلامت روانی است. یک پزشک ممکن است بیماری را با یک اختلال دیگر مانند اسکیزوفرنی یا افسردگی اشتباه بگیرد.
  • خانواده و دوستان ممکن است علائم را ببینند اما متوجه نشوند که این علایم مربوط به بیماری دوقطبی است.
  • افراد مبتلا به اختلال دوقطبی اغلب دارای شرایط بهداشتی دیگری هستند که پزشکان را برای تشخیص اختلال دوقطبی دچار مشکل کند.

نکته: افرادی که مبتلا به اختلال دوقطبی هستند، بیشتر به دنبال درمان دوره افسردگی می باشند تا زمانی که در معرض  شیدایی قرار می گیرند. بنابراین، لازم است یک تاریخچه پزشکی دقیق از بیمار گرفته شود تا اختلال دوقطبی با افسردگی اشتباه گرفته نشود. بر خلاف افراد مبتلا به اختلال دوقطبی، افرادی که فقط افسردگی دارند، شیدایی را تجربه نمی کنند.

اختلال دوقطبی و سایر بیماری ها

برخی علائم اختلال دوقطبی شباهت بسیاری به بیماری های دیگر دارد که تشخیص آن را برای یک پزشک سخت می کند. علاوه بر این، بسیاری از بیماران، اختلال دوقطبی را همراه با بیماری دیگری مانند اختلال اضطراب، سوء مصرف مواد یا اختلالات خوردن دارند. افراد مبتلا به این اختلال در معرض خطر ابتلا به بیماری تیروئید، سردرد میگرنی، بیماری قلبی، دیابت، چاقی و سایر بیماری های جسمی قرار دارند. در ادامه بیماری هایی که ممکن است با بیماری دوقطبی همراه شود را ذکر کرده ایم.

روان پریشی: گاهی اوقات فردی که دارای اختلالات شدید شیدایی یا افسردگی است، دارای نشانه های روان پریشی مانند توهم است. روانپریشی با افکار شدید ارتباط دارد. مثلا:

  • کسی که علائم روانپریشی در طول یک دوره شیدایی، ممکن است فکر کند که او مشهور است، پول زیادی دارد یا دارای قدرت ویژه ای است.
  • کسی که علائم روانپریشی دارد در طول دوره افسردگی ممکن است فکر کند که او ویران کننده و بی عدالت است یا اینکه مرتکب جرم شده است.

در نتیجه افراد مبتلا به اختلال دوقطبی که علائم روان پریشی دارند نیز گاهی به اشتباه اسکیزوفرنی تشخیص داده می شوند.

اضطراب و ADHD: اختلالات اضطرابی و اختلال بیش فعالی کمبود توجه (ADHD) اغلب در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی تشخیص داده می شود.

سوء مصرف مواد: افراد مبتلا به اختلال دوقطبی ممکن است از الکل یا مواد مخدر نیز استفاده کنند. این افراد معمولا مشکلات ارتباطی دارند و در مدرسه یا محل کار ضعیف عمل کنند. خانواده، دوستان و … ممکن است این مشکلات ارتباطی را به عنوان یک بیماری روانی تشخیص ندهند.

اختلال دو قطبی
اختلال دو قطبی

علت بیماری دو قطبی

دانشمندان در حال مطالعه علل احتمالی اختلال دوقطبی هستند. اکثر به این باور رسیده اند که هیچ دلیل خاصی برای این بیماری وجود ندارد. در عوض، احتمال دارد که عوامل زیر در ابتلا به این بیماری کمک کنند.

ساختار و عملکرد مغز: برخی از مطالعات نشان می دهد که مغز افراد مبتلا به اختلال دوقطبی ممکن است با مغز افراد سالم یا افرادی که دارای اختلالات روانی دیگر هستند، متفاوت باشد. یادگیری بیشتر در مورد این تفاوت ها، همراه با اطلاعات جدید از مطالعات ژنتیک، به دانشمندان کمک می کند تا درک بیشتری از اختلال دو قطبی و اینکه چه نوع درمان موثر خواهد بود، داشته باشند.

ژنتیک: برخی تحقیقات نشان می دهد افرادی که دارای ژن های معین هستند بیشتر احتمال دارد به اختلال دوقطبی مبتلا شوند. اما ژنها تنها عوامل خطر برای اختلال دوقطبی نیستند. مطالعات دوقلوهای یکسان نشان داده است که حتی اگر یکی از دوقلوها اختلال دوقطبی داشته باشد، دوقلوی دیگر ممکن است این بیماری را نداشته باشد، هرچند که دوقلوها از نظر ژنتیک شباهت بسیاری با هم دارند.

سابقه خانوادگی: کودکان با والدین یا خواهر و برادرانی که دارای اختلال دوقطبی هستند، در مقایسه با کودکانی که سابقه خانوادگی این اختلال را ندارند، شانس بیشتری برای ابتلا به این بیماری را دارند. با این حال توجه داشته باشید که اکثر افراد  دارای سابقه خانوادگی، این بیماری را ندارند.

درمان اختلال دوقطبی

درمان مناسب می تواند به مهار بیماری دوقطبی کمک کند (حتی کسانی که اختلال دوقطبی شدید دارند). یک طرح درمان مؤثر معمولا شامل ترکیبی از دارو و روان درمانی است. درمان قطعی اختلال دوقطبی وجود ندارد و تنها می توان آن را تحت کنترل درآورد. دوره های شیدایی و افسردگی معمولا در طول زمان برمی گردند و ممکن است علائم طولانی مدت داشته باشند. درمان طولانی مدت، به کنترل این علائم کمک می کند.

دارو

داروهای مختلفی می توانند به کنترل علائم دوقطبی کمک کنند. فرد ممکن است نیاز به چندین دارو متفاوت داشته باشد. داروهایی که معمولا برای درمان اختلال دوقطبی استفاده می شود عبارتند از:

  • تثبیت کننده حالت
  • ضد روانپریشی غیرطبیعی
  • داروهای ضد افسردگی

هر کسی که دارو مصرف می کند باید:

  • برای درک خطرات و مزایای دارو با پزشک یا داروساز صحبت کند.
  • هر نوع عوارض جانبی را فورا به پزشک گزارش دهد. ممکن است پزشک بخواهد دوز آن را تغییر داده یا داروی دیگری را جایگزین کند.
  • قبل از مشورت با پزشک، از قطع ناگهانی داروها اجتناب کند. ناگهان متوقف کردن یک دارو ممکن است منجر به “بازگشت” یا بدتر شدن علائم اختلال دوقطبی شود.

روان درمانی

هنگامی که بیمار تحت درمان با دارو قرار می گیرد، روان درمانی می تواند یک درمان موثر برای این بیماری باشد. روان درمانی می تواند حمایت، آموزش و هدایت افراد مبتلا به اختلال دوقطبی و خانواده های آنان را فراهم کند. برخی از روش های درمان روان درمانی که برای درمان اختلال دوقطبی استفاده می شود عبارتند از:

  • درمان رفتاری شناختی (CBT)
  • درمان خانوادگی متمرکز
  • درمان ریتم بین فردی و اجتماعی
  • آموزش روانی

درمان های دیگر

(Electroconvulsive Therapy (ECT: این درمان می تواند برای افراد مبتلا به اختلال دو قطبی شدید که نمی توانند با سایر روش های درمانی بهبود یابد، کمک کند. گاهی اوقات ECT زمانی که سایر شرایط پزشکی، از جمله بارداری در بیمار وجود دارد، استفاده می شود. ECT ممکن است برخی عوارض جانبی کوتاه مدت، از جمله سردرگمی، بی نظمی، و از دست دادن حافظه ایجاد کند. افراد مبتلا به اختلال دوقطبی باید از مزایا و خطرات ECT با یک متخصص بهداشت حرفه ای صحبت کنند.

داروهای خواب آور: افرادی که مبتلا به اختلال دوقطبی هستند، معمولا با داروهایی که مصرف می کنند، خوابشان بهتر خواهد شد. با این حال، اگر بی خوابی بهبود نداشته باشد، پزشک ممکن است در داروها تغییر دهد. اگر مشکل ادامه پیدا کند، پزشک ممکن است آرام بخش یا سایر داروهای خواب آور را تجویز کند.

مکمل ها: تحقیقات زیادی در مورد مکمل های گیاهی و طبیعی و نحوه بروز اختلال دوقطبی انجام نشده است. مهم است که پزشک در مورد تمام داروهای تجویزی، داروهای بدون نسخه، مکملهای مصرفی و داروی گیاهی بیماری دوقطبی اطلاع داشته باشد. بعضی از داروها و مکمل ها ممکن است باعث اثرات ناخواسته یا خطرناکی باشند.

داشتن نمودار زندگی: با درمان مناسب، تغییرات خلق وخو می تواند مهار شود. درمان موثرتر زمانی است که بیمار و پزشک با هم همکاری کنند و به طور آشکار درباره نگرانی ها و انتخاب ها صحبت کنند. داشتن نمودار زندگی که علائم خلق و خوی روزانه، درمان، الگوهای خواب و حوادث زندگی را نشان می دهد، می تواند به بیماران و پزشکان کمک کند تا بهترین روش های درمان و تست اختلال دو قطبی را بررسی و انتخاب کنند.

کنترل اختلال دوقطبی

زندگی با اختلال دوقطبی می تواند چالش برانگیز باشد، اما راه هایی برای کمک به مهار این بیماری برای شما و یا اطرافیان وجود دارد. به یاد داشته باشید که اختلال دوقطبی یک بیماری مادام العمر است، اما درمان دراز مدت، می تواند به کنترل علائم کمک کند و شما را قادر به زندگی سالم کند.

  • درمان – بازیابی بیماری طول می کشد و آسان نیست. اما درمان بهترین راه برای شروع احساس بهتر است.
  • قرار ملاقات های پزشکی و درمان را ادامه دهید و با پزشکتان درباره گروش های درمان صحبت کنید.
  • داروهایتان را همیشه همراه داشته باشید.
  • به غذا خوردن و خوابیدن خود اهمیت دهید و ورزش را فراموش نکنید.
  • یاد بگیرید که تغییرات خلق خود را تشخیص دهید.
  • وقتی برای درمان و خوردن داروهایتان مقاومت می کنید، حتما با کسی درمیان بگذارید.
  • صبور باشید؛ بهبود طول می کشد.

اگر در معرض بحران قرار دارید:

  • به کسی که می تواند به موقع کمک کند، اطلاع دهید.
  • با دکتر خود تماس بگیرید
  • به نزدیکترین بخش اورژانس بیمارستان بروید.

در تشخیص بیماری های روانی معمولا خانواده ها ضعیف عمل می کنند. اگر در یکی از اعضای خانواده تان تغییرات رفتاری غیر معمول را دیدید، پیشنهاد می شود در ابتدا با مشاوره خانواده و یا مشاوره سلامت روان در میان بگذارید، تا بهترین راهکار را به شما پیشنهاد کنند.

گروه مشاوره خانواده نیک همراه با مشاوره های حضوری، تلفنی و آنلاین در کنار شماست.

021-28424894

ارسال دیدگاه

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد.