کودکان خجالتی

0 55

 

خجالت در واقع نوعي ويژگي شخصيتي در كودكان است، نه يك عيب و نقص كه نيازي به دعوا و شرمندگي والدين داشته باشد. اين ويژگي با تشويق و حمايت والدين قابل اصلاح است

جالب است بدانيد دانشمندان مي‌گويند خجالتي بودن در بعضي فرهنگ‌ها مورد پسند و ستايش مردم است و از راه فرهنگ جامعه به كودكان به ارث مي‌رسد.

علائم و نشانه های خجالت در کودکان :

از نظر علمي احساس خجالت، يك واكنش طبيعي نسبت به افراد يا محيط‌هاي جديد است كه در حقيقت تركيبي از حس ترس و كنجكاوي را در خود داردشيرخواران با ديدن غريبه‌ها روي‌شان را برمي‌گردانند. كودكان نوپا به زمين نگاه مي‌كنند و به پدر يا مادرشان مي‌چسبند و حتي ممكن است در اين شرايط به مكيدن انگشت شست بپردازند اما بيشتر بچه‌ها قبل از 3 سالگي به راحتي با همه ارتباط برقرار مي‌كنند و به‌نظر بسيار اجتماعي مي‌آيند اما بعد از اين سن، ترس بيشتر كودكان از غريبه‌ها شروع مي‌شود و آن‌ها حس خجالت و شرمندگي را ياد مي‌گيرند. در اين زمان است كه ناگهان كوچولوي اجتماعي و برون‌گراي شما تبديل به يك موجود خجالتي مي‌شود.

چند راهکار اساسی در مقابله با خجالتی بودن کودکان

1)به کودکتان برچسب نزنید: وقتی که برچسب خجالتی بودن یا غیر اجتماعی به یک کودک زده می شود به تدریج او با خودش فکر می کند که واقعا خجالتی و غیر اجتماعی است و این خود تبدیل به یک پیشگویی خود کام بخش می گردد که طی آن رفتار انزواطلبانه وخجالتی بودن را یاد خواهند گرفت.

2)درباره تجربیاتتان با کودکتان صحبت کنید:اگر کودکتان از خجالتی بودن احساس بدی دارد ممکن است وارد چرخه ای شود که مرتبا آسایش و راحتی اش کمتر و کمتر شود و اعتماد به نفس بسیار ضعیفی داشته باشد. شما می توانید با گفتن خاطرات و تجربیات خودتان هنگامی که محجوب و کم رو بوده اید با این اثرات منفی مقابله کنید. اگر فرزندتان بداند که پدر و مادرش نیز قبلا این مشکل را تجربه کرده اند ولی اکنون توانسته اند افراد جسور و با اعتماد به نفسی باشند نسبت به رفتار خجالتی اش احساس بهتری خواهد داشت.

3)احساس همدردی وهمدلی با کودکتان داشته باشیدوقتی کودکتان از روبه رو شدن و تعامل با دیگران احساس ترس دارد با او همدلی کنید. وقتی شما با او همدلی می کنید او شروع به شناخت احساسات و هیجاناتش و آنچه باعث بروز آنها شده می کند. بنابراین قادر می شوند که این احساسات را کنترل کند و بر ترسش غلبه کند. شما با این کار در حقیقت محیطی مطمئن در اختیار آنها قرار می دهید تا خود را بی قید و بند مطرح کنند و خود واقعی شان را بروز دهند.

4)درمورد  ارتباط برقرار کردن وعدم ارتباط با دیگران فواید ومضرات آن صحبت کنید:  اگر فرزندتان تلاش می کند که دوستی پیدا کند و کمتر موفق می شود این زمانی خوب است برای آنکه فواید رفتار برونگرا و اجتماعی را برایش شرح دهید تا اگر در اولین تلاشش برای برونگرایی به شکست رسید همه چیز را رها نکند و انگیزه تلاش مجدد داشته باشد. از مزایای مهم رفتارهای اجتماعی مانند توانایی یافتن دوستان جدید، داشتن ساعات خوش و خرم بیشتر با سایر کودکان، داشتن قدرت و موفقیت بیشتر در مدرسه و … برایشان صحبت کنید. در ادامه چنانچه فرزندتان به حد کافی بزرگ است سراغ فواید طولانی مدت اجتماعی بودن بروید تا اهمیت این رفتار برای شکل دهی آینده اش را درک کند.

5)الگوی فرزندتان باشید : کودکان بهتر از هر جمله و نصیحتی توانایی یادگیری از رفتار و ویژگی های والدین شان را دارند. اگر خواهان داشتن فرزندی برون گرا هستید باید خودتان این گونه باشید. مرتب دوستانتان را دعوت کنید، هنگامی که در صف ایستاده اید با افراد صحبت کنید و با کودکان دیگر درباره سن و سال فرزندتان صحبت کنید و فرزندتان را در این فعالیتها سهیم و شریک کنید. هر چه بیشتر با مردم تعامل داشته باشید و از این طریق الگو و نمونه کاملتری از رفتار برونگرا به کودکتان نشان دهید پاسخ بهتری از کودکتان دریافت خواهید کرد.

6)به کودکتان جایزه دهید: زمانی که کودکتان کارهایش را بی پروا، جسورانه و برون گرایانه انجام میدهد او را از این موضوع مطلع کنید و برایش جایزه ای بگیرید. تشویق شدن و جایزه گرفتن می تواند یک محرک عالی برای تشویق کودکان به برون گرا بودن باشد. انجام کارهای مختلفی مانند تعریف و تمجید از کودک و یا انجام فعالیتها و سرگرمی هایی که کودکتان به شدت به آنها علاقمند است همگی می تواند به کودک شما در فایق امدن بر احساس کم رویی و درونگرا بودن و یافتن دوستان جدید کمک فراوانی کند.

 7) عزت نفس را در کودک بالا ببرید.

بچه های خجالتی ممکن است تصور ذهنی ضعیفی از خود داشته باشند و احساس کنند که شاید پذیرفته نشوند. روحیه کودکان را برای نشان دادن تواناییهای شان تقویت کنید و استقلال آنها را تشویق کنید گاهی آن ها را ستایش کنید. کودکانی که درباره خودشان احساس خوبی دارند معمولا خجالتی نیستند.

 

8) به کودک خجالتی فرصت دست گرمی کردن و امتحان موقعیت جدید را بدهید.

هل دادن و وادار کردن کودک برای ورود به موقعیتی که از نظر او تهدید آمیز است کمکی به ایجاد مهارتهای اجتماعی در او نمی کند. به کودک کمک کنید احساس امنیت کند و لوازمی مهیا کنید تا او را به سمت تقابلات اجتماعی سوق دهد.

 

 

 

9) به یاد داشته باشید که خجالتی بودن کاملا بد نیست.

هر بچه ای نیاز دارد که در مرکز توجه واقع شود. بعضی از ویژگی های خجالتی بودن مثل فروتنی و محتاط و تودار بودن مثبت تلقی می شوند.تا زمانی که به نظر نمی رسد کودکان بین دیگران خیلی در رنج و عذاب است یا این که غافل و بی توجه نمی نماید، مداخله روانشناسی خاص و عمیقی دارد.

10) چرخه باطل كمرويي در كودكان : اگر كودكي در موقعيت اجتماعي احساس شرمساري و خجالت مي كند، ممكن است خودش را به دليل رفتار خجولانه اش سرزنش كند.

اين فرآيند مي تواند موجب خودآگاهي و خودداري بيشتر او از تعاملات اجتماعي شود و او را نسبت به شيوه عكس العمل هاي آينده اش حساس و آگاه كند. به تدريج اعتماد به نفس اين كودكان كم مي شود و اين كاهش موجب كمرويي بيشتر او در شرايط بعدي مي شود

 

 

مشخصات افراد خجالتی

1) افراد خجالتي معمولا دوستان بسيار کمي دارند

2) آنها در فعاليت‌هاي اجتماعي شرکت نمي‌کنند

3) اعتماد به‌نفس بسيار ضعيفي دارند

4) بيش از حد از رايانه استفاده مي‌کنند.

5)معمولا به ديدن اقوام و دوستان نمي‌روند

 

علل خجالت و كمرويي در كودكان

 

برخي از علل كمرويي كودكان ممكن است ناشي از يك علت و يا آميزه اي از چند علت زير باشند:

 

1) ژنتيك : برخي تحقيقات نشان مي دهند كه ممكن است كمرويي و احساس خجالت ارثي باشد.

2) عوامل شخصيتي : نوزادان حساس و تحريك پذير ممكن است در آينده خجول و كمرو شوند.

3) رفتارهاي آموخته شده : كودكان از طريق مشاهده رفتار ديگران، شيوه تعامل با اجتماع را ياد مي گيرند. آنها بيشتر رفتارها و عكس العمل هاي والدين شان را الگو قرار مي دهند. والدين خجالتي و كمرو، كودكاني خجول بار مي آورند.

4) روابط خانوادگي : كودكاني كه روابط و ارتباطات خانوادگي _ اجتماعي كمي دارند، از حضور در اجتماعات امتناع مي ورزند. از طرف ديگر، والدين حمايت گر ممكن است با رفتارهاي افراط آميز خود،  ترس حضور در موقعيت هاي جديد را در دل فرزندان شان به وجود آورند.

5) فقدان تعاملات اجتماعي : كودكاني كه از جمع و اجتماع دور نگه داشته شده اند، ممكن است از بودن در بين سايرين احساس ناراحتي و فشار كنند. آنها فاقد مهارت هاي اجتماعي مطلوب هستند و چون نمي دانند در جمع چه بايد بكنند، لذا ترجيح مي دهند در گوشه اي تنها و ساكت بنشينند.

6) تجارب انتقاد آميز و ناگوار : كودكاني كه مرتب از سوي والدين و اعضاي خانواده شان مورد انتقاد، سرزنش و تمسخر قرار مي گيرند دچار ضعف، ناتواني، كمبود اعتماد به نفس و شرمساري مي شوند.

7) ترس از شكست : كودكاني كه دچار شكست هاي پي در پي شده اند، ممكن است از ترس شكست هاي بعدي، انزوا و دوري گزيدن از جمع را برگزينند.

8) توجه بيش از اندازه : والديني كه مرتب درباره گفته ها و نظرات ديگران راجع به كودك صحبت مي كنند، ممكن است ترس از ابراز وجود را در دل فرزندشان به وجود آورند. اين كودكان تصور مي كنند كه مدام زير ذره بين هستند و هر حرفي بزنند و هر كاري كه انجام بدهند، موشكافانه تجزيه و تحليل خواهد شد. به همين دليل ترجيح مي دهند، هيچ صحبتي نكنند.

9) كمرويي اختياري : برخي از كودكان به طور اختياري كمرويي را انتخاب مي كنند. اين گروه رفتارهاي خجالت آميز بيشتري نسبت به كودكاني كه وارد محيطي جديد مي شوند، از خود نشان مي دهند.

 

راهکارهای کلیدی  ساده اما مهم برای رفع خجالت

1) آنها را تشويق و ترغيب کنيد تا درباره اتفاقاتي که در طي شبانه‌روز برايش پيش آمده است، صحبت کنند و همچنين احساس شخصي خويش را در مورد آن اتفاق بيان کنند

2) به آنها بياموزيد که براي رسيدن به اهداف و نيز کسب موفقيت در کار و تحصيل بايد بتوانند آرامش خود را حفظ و نسبت به نگراني‌هاي خود بي‌اعتنا باشند

3) به آنها ياد بدهيد تا افکار منفي را از ذهن‌شان پاک و افکار مثبت را جايگزين آن کنند به عنوان مثال يک نفس عميق بکشند و با خود بگويند من آدم خجالتي نيستم يا من استرس و اضطراب ندارم. در واقع کلمات آرامش بخش را براي خود تکرار کنند.

4) به آنها بگوييد، حس کمرويي يک حس کاملا طبيعي است و براي هر کسي در هر سني که باشد ممکن است پيش بيايد.

5) از آنها بخواهيد به جاي فاصله گرفتن از مردم و اجتماع، در فعاليت‌هاي اجتماعي شرکت کنند و فرصت‌هاي خوب کاري را از دست ندهند.

6) پیش از آنکه فرزندتان را به جمع دیگران ببرید برایش توضیح دهید  تا خود را آماده کند و دچار اضطراب نشود. بهتر است کودک، شما را راحت و با اعتماد به نفس  در میان جمع و در حال رفت و آمد و معاشرت ببیند و این شیوه را در پارک، منزل دوستان و… نیز به کار ببرید.

7) باید با برقراری روابط مناسب با  دیگران برقراری ارتباط صحیح را به فرزندتان بیاموزید و اجازه ندهید کودک خجالتی، شما را از معاشرت با دیگران بازدارد.

نکته مهم

رابطه موفق با همسالان به داشتن مهارت های گوناگون و شیوه های خاص تعامل با دیگران نیاز دارد. والدین باید باین مهارت ها را به کودکان شان بیاموزند و به آنها کمک کنند که بر آنها مسلط شوند و خودشان الگوی کودکان باشند

 

از جمله این مهارت ها می توان به این موارد اشاره کرد:
1)کنارآمدن با شکست و نومیدی
2)کنارآمدن با موفقیت
3)کنار آمدن با تغییر و دوران گذار
4)کنار آمدن با طرد شدن و به حاشیه رانده شدن
5)مهار خشم
6)بخشش دیگران
7)معذرت خواهی
8)پرهیز از پذیرفتن کارهای خطرناک به ظاهر شجاعانه
9)فکر کردن به انجام دادن کارهای سرگرم کننده
10)بیان عواطف
11)اجتناب موقعیت های خطرناک
12)دفاع از خود
13)تقاضا کردن از دیگران
14)افشای احساسات شخصی
15)تعارف کردن
16)بیان احترام به دیگران
17)کنار آمدن با فقدان
18)تلاش برای پیدا کردن دوست
19)لطف کردن به دیگران
20)کمک خواستن
21)کمک به دیگران

 

توصیه وراهکار نهایی

والدين و اطرافيان كودك هستند كه او را مي ترسانند، خجالتي مي كنند و به اين رويه مي كشانند. اگر احساس خجالت و كمرويي فرزندتان پايدار و جدي است، مي توانيد از رهنمود ها و هدايت هاي روانشناسان و مشاوران كودك بهره گيريد. مواردي كه آنها توصيه مي كنند عبارتند از:

 

– كنترل استرس و فشار رواني

– روش هاي آرام سازي عضلاني

– جلسات مشاوره
– آموزش مهارت هاي اجتماعي

 

ارسال دیدگاه

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد.

تماس با ما
close slider

تلفن : 28424894-021

آدرس : سهروردی، آپادانا